Herkomst begrijpen

Japanse wijn begint met een eenvoudige vraag: waar groeiden de druiven? Volgens de Japanse etiketteringsregels betekent 日本ワイン – Japan Wine een in Japan gemaakte wijn waarvan de fruitgrondstof uitsluitend bestaat uit in Japan geoogste druiven. Wijn waarbij water als grondstof is gebruikt, valt buiten de definitie. Zowel de herkomst van de druiven als de productielocatie is dus bepalend. Een Japans merk of het adres van een kelder alleen beantwoordt de herkomstvraag nog niet.

De ruimere term 国内製造ワイン – in Japan geproduceerde wijn omvat ook producten waarvoor geïmporteerde wijn of buitenlandse grondstoffen zijn gebruikt. Japan Wine behoort eveneens tot deze overkoepelende groep. De termen beschrijven dus verschillende niveaus: elke fles Japan Wine behoort tot de Japanse binnenlandse productie, maar die bestaat niet uitsluitend uit Japan Wine. Dat onderscheid was een belangrijke aanleiding voor verplichte etiketteringsregels.

De nationale belastingdienst NTA publiceerde de regels op 30 oktober 2015; na een overgangsperiode werden ze van toepassing op 30 oktober 2018. De benaming is een herkomstaanduiding en schrijft geen druivenras of smaak voor: ook in Japan geteelde en gevinifieerde Chardonnay of Merlot kan Japan Wine zijn. De term betekent evenmin ‘alle ingrediënten uit Japan’, ‘zonder toevoegingen’ of een bepaald kwaliteitsniveau. Na herkomst volgen dus verdere vragen: welke regio, druif en rijping geven de wijn zijn karakter?

Geografische aanduidingen: herkomst wordt preciezer

De herkomstdefinitie Japan Wine vormt een nationale basis. Een beschermde geografische aanduiding, GI, stelt aanvullende eisen voor een specifieke herkomst. Voor wijn werd Yamanashi op 16 juli 2013 als GI erkend. De NTA vermeldt later onder meer Hokkaidō op 28 juni 2018 en Nagano, Yamagata en Osaka op 30 juni 2021. Dit zijn erkenningsdata van wijn-GI’s, niet het begin van wijnbouw daar.

De productieregels van GI Yamanashi vereisen onder meer druiven uit de prefectuur, toegelaten druivenrassen en productie in Yamanashi. Daarnaast gelden analytische en productietechnische eisen. Een GI vertelt dus meer dan alleen het adres van een wijnhuis: ze legt een gereguleerd verband tussen wijn en herkomst vast.

Bij het ontdekken van Japanse wijn loont het deze niveaus samen te lezen: Japan Wine geeft de nationale herkomst aan; regio en eventuele GI preciseren die. Druivenras, jaargang en rijping leiden vervolgens naar de afzonderlijke fles. De geschiedenis is niet afgesloten. Ze helpt begrijpen waarom Kōshū, Muscat Bailey A en Japanse Merlot verschillende, gelijkwaardige wegen binnen dezelfde wijncultuur zijn.